Artikel van Laurent Fabius : Voor de veiligheid van Europa is het nodig te stoppen met het ontregelen van het klimaat [fr]

Klimaatontregeling - COP21 – artikel van Laurent Fabius, minister van Buitenlandse Zaken en Internationale Ontwikkeling, voorzitter van de COP21, verschenen in “Le Figaro” en de “International New York Times” (Parijs, 25/04/2015)

Voor de veiligheid van Europa is het nodig te stoppen met het ontregelen van het klimaat.

In december wordt in Frankrijk de 21e klimaatconferentie van de Verenigde Naties (COP21) gehouden. Doel? Het sluiten van een universele overeenkomst waarmee tegen het einde van deze eeuw de stijging van de temperatuur beperkt kan worden tot 2°C ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. Er is terecht hoop op succes, maar de taak is enorm: als voorzitter van deze COP21 bestaat mijn rol uit het faciliteren van ambitieuze compromissen tussen de 195 landen die partij zijn – 196 met de Europese Unie inbegrepen. De verschillende ontwikkelingsstadia waarin de landen zich bevinden, leiden tijdens de onderhandelingen tot verschillende benaderingen. Toch zijn er belangrijke gemeenschappelijke belangen: zoals veiligheid bijvoorbeeld. En het klimaat heeft veel invloed op onze veiligheid.

Over het algemeen wordt meer de nadruk gelegd op het gevaar voor het milieu, maar klimaatontregeling verandert ook ingrijpend de sociaal-economische balans en vertegenwoordigt dus risico’s voor de binnenlandse veiligheid van alle landen. In Frankrijk hebben historici aangetoond dat de stortregens in 1788, door hun impact op de oogst, een grote rol hebben gespeeld in het ontstaan van de hongersnood die op zijn beurt weer heeft bijgedragen aan het ontstaan van de Franse revolutie. Niet zo lang geleden, heeft de orkaan Katrina in 2005 een chaos teweeggebracht waardoor de openbare orde ernstig verstoord werd en het leger op Amerikaanse grond moest worden ingezet.

Internationale conflicten met betrekking tot voornamelijk het beheer van water vormen een gevaar voor onze veiligheid. Door verandering van het klimaat zal deze strijd nog feller worden. Dit was, of is bijvoorbeeld het geval bij de spanningen tussen Egypte, Soedan en Ethiopië om de Nijl en zijrivieren, of tussen Israël en zijn buurlanden om de waterreservoirs van de Jordaan, en tussen Turkije, Syrië en Irak om de Eufraat.

Grootschalige verplaatsingen van bevolkingsgroepen kunnen ook leiden tot onveiligheid. Gehele volken raken ontheemd doordat de droogte of juist de stijging van het water hun regio onbewoonbaar maken. Zij zoeken vaak hun toevlucht in regio’s die al overbevolkt zijn, waardoor heftige spanningen ontstaan. Ontredderd kunnen zij slachtoffer worden van radicale bewegingen. Dat is wat er is gebeurd in de Sahel aan het einde van de jaren 70 van de vorige eeuw toen vele Toearegs door extreme droogte naar Libië zijn gevlucht. Veel van hen zijn gaan dienen in het “Islamitische leger” van Kadhafi. De instabiliteit in het noorden van Mali is daar één van de gevolgen van en heeft geleid tot een militaire interventie door Frankrijk in januari 2013.

De conclusie is duidelijk: een verstoring van het klimaat verstoort ook onze veiligheid. Als de temperatuur verder stijgt dan 2°C - en dat is het geval als wij niet tijdig reageren- zullen de gevaren voor de vrede en veiligheid worden verveelvoudigd in aantal en in intensiteit. Een planeet waarvan hetklimaat ontregeld is wordt aan allerlei soorten gevaren blootgesteld. Het gaat hier absoluut niet om abstracte risico’s. In Egypte zou een stijging van 50 cm van de zeespiegel de verplaatsing van 4 miljoen mensen als gevolg hebben. Zij zullen de Nijldelta willen ontvluchten met alle veiligheidsgevolgen van dien in de hele regio. De groeiende ontvolking van onzekere regio’s als de Sahel zou de opkomst van criminele groepen en gewapende terroristische groepen, die daar nu al goed gedijen, nog meer in de hand werken. Door klimaatontregeling zullen de huidige spanningen in de regio’s tussen de Niger tot de Perzische Golf, die daardoor het meest geraakt zullen worden, nog verder oplopen. Deze “boog van crisis” is eigenlijk ook een “boog van droogte”.

Al deze redenen moeten ons overtuigen van een dubbele noodzaak. Enerzijds is het noodzakelijk de opwarming te beperken tot onder de 2°C en anderzijds moeten we alles doen om de schade door klimaatontregeling te beperken – bijvoorbeeld door kustbescherming en een beter waterbeheer in droge gebieden. Tijdens internationale onderhandelingen wordt dit “aanpassing” genoemd, een thema dat niet altijd de aandacht heeft gekregen die het verdient. Aanpassing moet een belangrijke plaats innemen in het akkoord dat eind 2015 gevonden moet worden, met name vanwege de gevolgen voor de veiligheid.

Ik wil een ander belangrijk puntbenadrukken: het massale verbruik van fossiele brandstoffen (kool, olie en gas) die sinds zij centraal staan in onze economieën vaak de oorzaak zijn van conflicten. Waarom? Omdat de voorraden van fossiele brandstoffen zeer ongelijk verdeeld zijn in de wereld, waardoor er afhankelijkheid, hebzucht en rivaliteit zijn ontstaan die evenzoveel bedreigingen vormen voor de internationale veiligheid. Men moet niet vergeten dat de oorlogen tussen Frankrijk en Duitsland veroorzaakt werden door de strijd om de kolenmijnen aan beide zijden van de Rijn. Dankzij de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en een mindere afhankelijkheid van koolenergie zijn deze rivaliteiten voorbij.

Momenteel, aan de grenzen van Europa, is de controle over het transport van aardgas ook onderwerp van een conflict dat ons continent dreigt te destabiliseren, zoals de «gasoorlog» tussen Rusland en Oekraïne in 2009 liet zien. In Azië heeft de ontginning van fossiele brandstoffen en de beveiliging van het transport hiervan bij de Senkaku-eilanden voor een groot deel bijgedragen aan de spanningen tussen China en Japan.

Daarom ben ik er ook van overtuigd dat wij een «mondiale gemeenschap van schone energie» nodig hebben om niet meer afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen en de daar uit voortvloeiende conflicten. Het “ontkolen” van economieën is beter voor de veiligheid – voor energiezekerheid en voor veiligheid in het algemeen- want iedereen heeft dan dezelfde toegang tot energie. Een land dat zelf zonne-energie of windenergie opwekt doet niemand tekort: het zonlicht en de wind die hiervoor gebruikt worden zijn niet alleen duurzaam maar ook van iedereen. We moeten dit belangrijke aspect niet onderschatten voor de internationale vrede en veiligheid.

Uit dit alles blijkt dat het absoluut noodzakelijk is dat de COP21 concrete middelen geeft waardoor energie toegankelijker wordt – in de eerste plaats voor de ontwikkelingslanden- terwijl tegelijkertijd de economieën onafhankelijk moeten worden gemaakt van fossiele brandstoffen. Hiermee wordt in belangrijke mate het risico beperkt op een toename van conflicten in verband met deze brandstoffen.

Landen helpen met het beperken van het risico op schade door het klimaat, de toegang tot energie democratiseren terwijl tegelijkertijd de economieën worden “ontkoold”: deze noodzakelijke maatregelen komen overeen met onze dringende en innerlijke behoefte aan veiligheid. Rond deze urgentie moet het mogelijk zijn om in het belang van iedereen tot een universeel akkoord te komen. Als wij dit doel willen bereiken –en deze kwestie is essentieel voor de mensheid- hebben wij de inzet van allen nodig../.

gepubliceerd op 15/06/2015

naar boven