Het beschermen van bedreigd erfgoed in conflictgebieden: Franse archeologische missies [fr]

Het goede functioneren en de continuïteit van archeologisch onderzoek hangen af van de wereldwijde geopolitieke context, die constant in ontwikkeling is. Plundering, schade, vernietiging en directe bedreigingen aan het adres van onderzoeksteams zijn allemaal elementen die de voortgang van opgravingen in gevaar brengen.

De bescherming van bedreigd erfgoed in het geval van gewapend conflict vormt de kern van de prioriteiten van de president van de Republiek. Op 2 en 3 december 2016 zat hij samen met de prins van de Verenigde Arabische Emiraten de internationale conferentie in Abu Dhabi voor. Het doel van deze conferentie was om een internationaal fonds te creëren dat zich hierop toelegt, en om een internationaal netwerk op te zetten van landen met "schuilplaatsen" die deze bescherming concreet kunnen bieden.

PNG

Als de beschermer van ons collectieve geheugen is archeologisch erfgoed inderdaad een belangrijk doelwit van extremisten. Opgravingsterreinen, monumenten, kunstwerken en materiaal uit opgravingen vertegenwoordigen namelijk het voortbestaan van een duizendjarige beschaving die de wortels van de cultuur van het Oosten en het Westen heeft gevormd. Dit is de reden waarom het ministerie vastbesloten is om dit erfgoed, gemeenschappelijk goed van de mensheid, te beschermen.

Verschillende niveaus van vernietiging

In Irak en Syrië hebben lange jaren van oorlog erin geresulteerd dat archeologische bezienswaardigheden, musea en onderzoekscentra, gevaar lopen te worden geplunderd, illegaal verhandeld of vernietigd. De archeologiemissie van Ras Shamra-Ugarit, in het kustgebied in de buurt van Latakia (Syrië), kan nog blijven werken dankzij zijn Syrische team, maar de situatie is moeilijker voor missies binnen of in de grensregio’s, zoals de regio van de Midden-Eufraat, waar het bijzondere archeologisch terrein van Mari zich bevindt. Het Syrische conflict veroorzaakt ook grote moeilijkheden bij de toegang tot de terreinen die zich aan de andere kant van de grens bevinden, zoals Tell Arqa, in het noorden van Libanon.

Hoewel het in de eerste plaats vooral om de opgravingsterreinen van het Nabije en Midden-Oosten gaat, worden bepaalde regio’s in de Maghreb en in Afrika ten Zuiden van de Sahara geconfronteerd met dezelfde bedreigingen en dezelfde uitdagingen.

Hoe kunnen we het onderzoek voortzetten in deze risicogebieden?

De Franse archeologie, vanwege haar vroege aanwezigheid in dit gebied (sinds het midden van de negentiende eeuw), speelt een belangrijke rol in de reflectie op de bescherming, het behoud en de wederopbouw van de getroffen gebieden.

De Franse archeologische missies zorgen er ten eerste voor dat surveillance op afstand kan worden behouden, dankzij het toezicht op de opgravingen. De missies bieden ook de mogelijkheid om onderzoek voor een deel voort te zetten door het verplaatsen van een aantal missies naar gebieden waar de veiligheidssituatie geschikter is voor archeologische opgravingen. Sommige Syrische opgravingen zijn verplaatst naar Iraaks Koerdistan in het hart van het oude Mesopotamië, dat sinds 2011 open is voor internationale archeologie. De zes Franse missies die er werkzaam zijn treden op als samenwerkingsinitiatieven voor de beveiliging en exploitatie van het archeologische erfgoed van een land dat door meer dan 35 jaar oorlog gedestabiliseerd is.

Terwijl het archeologisch erfgoed van sommige opgravingen soms onherstelbaar beschadigd is, waardoor hun verhaal niet kan worden afgeschreven, wordt de herinnering aan andere opgravingen bewaard, dankzij de documentatie en publicatie van gedane ontdekkingen. Dankzij de digitalisering en interpretatie van verzamelde gegevens kunnen we de aard en de omvang van de schade begrijpen en de toekomst tegemoet zien. De reconstitutie en de 3D-modelvorming van archeologische opgravingen die deels of geheel verdwenen zijn draagt ook bij aan de bewustwording van een breder publiek van de noodzaak van de bescherming. Het Franse bedrijf ICONEM heeft zich gespecialiseerd in dit type reconstructie en is een belangrijke ondersteuning voor het archeologisch werk.

De voortgang van het onderzoek steunt niet alleen op de publicatie van het werk, maar ook op de scholing van jonge onderzoekers. Deze scholing wordt voortdurend ondersteund door middel van beurzen, en de organisatie van gespecialiseerde studiestages in musea, universiteiten en binnen Franse onderzoeksteams, voor lokale studenten en professionals.

Deze opleidingen en publicaties worden georganiseerd met als doel de documentatie aan de betrokken landen door te geven nadat het conflict is opgelost, het potentieel van lokale onderzoekers die zich wijden aan het erfgoed van deze landen te behouden, en de wetenschappelijke en culturele mogelijkheden van een uitzonderlijk erfgoed te ontwikkelen.

- Focus Syrië: opgraving Tell Hariri-Mari
- Focus Libië: Franse archeologische missie in het Oude Libië
- Focus Jemen: Franse archeologische missies in Jemen

gepubliceerd op 13/12/2016

naar boven