Fête de la musique (Dag van de muziek)

FÊTE DE LA MUSIQUE (dag van de muziek)
Door Christian Dupavillon
Januari 2001

image 120 x 182 Op een ochtend in januari in 1982 vond ik een berichtje van Maurice Fleuret, directeur Muziek van het ministerie van Cultuur, met de mededeling dat de Fransen tezamen meer dan vier miljoen muziekinstrumenten bezitten. Drie kwart van deze instrumenten lagen weg te kwijnen in kasten, kelders en op zolders om later hun einde te vinden in de prullenbak of op de vuilnisbelt. Het lot van dit stukje cultuurgoed stemde me droevig.

Het vervolg dat dit berichtje kreeg, bleek minder rampzalig. Waarom zouden deze cello’s, gitaren, ventieltrombones, pauken, triangels en grote troms niet een dag per jaar tot leven kunnen komen, gerestaureerd worden, geluid voortbrengen, bespeeld worden en een lust voor het oor zijn? Waarom zouden op die ene dag muzikanten, amateurs en professionals, hun inspiratie niet de vrije loop laten, zowel binnen als buiten, overal, op pleinen, in portalen, op schoolpleinen en bij ziekenhuizen, voor de ingang van conservatoria en onder de luifels van cafés, enkel en alleen om het plezier van het spelen? Het enige dat nog ontbrak aan zo’n reusachtig concert was een naam, een datum en een charmante prins om de schone slaapster te wekken.

image 85 x 131 Op 21 juni 1982 werd het eerste fête de la musique gehouden. Het festival kreeg het fraaie homoniem Faites de la musique... (dat op dezelfde manier uitgesproken wordt als fête de la musique en ’maak muziek!’ betekent). Als datum werd de dag van de zonnewende ofwel de langste dag van het jaar aangehouden, een datum die moest wedijveren met het feest de heilige Johannes en zijn vuren, dat drie dagen later plaatsvindt. De directeur Muziek van het ministerie van Cultuur vertolkte de rol van de jonge prins. Om de mensen die muziek om welke reden dan ook verfoeien of beschouwen als nachtelijke geluidsoverlast te ontzien, moest het festival plaatsvinden tussen 20.30 uur en 21.00 uur. De verscheidenheid aan optredens en het grote aantal locaties maakten dit eerste festival tot een nooit eerder vertoond evenement. Grote menigten van enthousiaste muziekliefhebbers bevolkten de monumenten, de straten en de pleinen. Van Calais tot Menton heerste er een euforische stemming. In Parijs trok de fanfare van de republikeinse garde (onderdeel van de gendarmerie) te paard over de Avenue de l’Opéra, kinderkoren zongen a capella koorzangen van Poulenc en Britten in muziektenten, strijkkwartetten speelden Brahms en Schumann op de binnenplaatsen van het Hôtel de Roan en het Hôtel d’Albret (prestigieuze historische gebouwen), het orkest van de Parijse opera speelde de Symphonie fantastique van Berlioz op de trappen van het Palais Garnier (het operagebouw), Keltische muzikanten kwamen bij elkaar op het plein van station Montparnasse en de media installeerden hun podia op de Place de la République, de Place de la Bastille en het plein van Trocadéro.

image 85 x 131 Wat was het een goede beslissing om dit idee door te zetten. Het tweede jaar werden de tijdsbeperkingen opgeheven. Tegenwoordig is het festival, dat al achttien jaar een succes is, traditie geworden. Ieder jaar op 21 juni brengen orkesten, fanfares, jazz-, rock-, pop-, techno-, funk-rap- en gospel-bands, kinderkoren en muzikanten uit de variété, de regionale en wereldmuziek een ode aan de muziek. Net als de nationale feestdag op 14 juli, de dag van de Arbeid op 1 mei en Bevrijdingsdag op 8 mei, wordt op 21 juni feest gevierd, niet meer ter ere van de vergeten jonge martelaar Saint Rodolphe (volgens de Franse kalender wordt op 21 juni Saint Rodolphe herdacht), maar ter ere van de muziek in al zijn vormen. Hoewel 21 juni nog niet als fête de la musique in de agenda’s of op de PTT-kalender vermeld wordt, en het ook nog geen vrije dag is...

WAT IS HET FÊTE DE LA MUSIQUE ?

image 85 x 128 Het fête de la musique geeft muzikanten, amateurs en professionals, de gelegenheid, of eigenlijk spreken we inmiddels eerder van een verworven recht, om muziek te maken, overdag en ’s nachts en waar ze maar willen. Elke denkbare locatie is mogelijk: de stationshal, het schoolplein, kathedralen en kerken, terrassen van cafés of brasseries, de stoep van het stadhuis, een monument, het politiebureau, een doorgang, een huis van bewaring, enz. Amateurs, vaak wat nerveus wanneer ze voor publiek moeten optreden, zijn volkomen vrij te zingen of te spelen wat ze willen. Het feest drukt overigens niet op het budget van het ministerie van Cultuur en de lokale en regionale overheden. Het enige dat nodig is zijn publiciteitsposters, een overzicht van de verschillende locaties in Frankrijk, informatieverstrekking per telefoon en internet, opheffing van de auteursrechten op die dag, en extra treinen van en naar de buitenwijken en bussen en metro’s, die tot vroeg in de ochtend rijden.

Er hebben al zeer bijzondere optredens plaatsgevonden: 65+-ers die Palestrina en Gounod zingen in een doodlopende straat, een 12-jarige solist die een concert voor viool en orkest opvoert: hijzelf op de viool en het orkest via France musique (Franse klassieke radiozender), variété-artiesten die in ziekenhuizen zingen, een harmonicaspeler in de inham van een koetspoort, twee pianisten die een fantasie van Schubert spelen op twee verschillende etages van hetzelfde gebouw met de ramen wijd open, vrouwen die aan voorbijgangers de partituren uitdelen van Si tu t’imagines de Kosma of La chanson pour l’auvergnat van Brassens om hen met de muziek van de accordeon te laten meezingen, optochten van slagwerkers, een concert van Poolse muziek in een gebedshuis dat speciaal voor de gelegenheid geopend was, Jiddische liederen in een museum in wording, Scandinavische melodieën begeleid door de nickelharpa in de tuin van een cultureel centrum, de zanger Higelin die Beauté crachée zingt op een tank die van de Place de la République naar de Bastille rijdt, folkmusic in de metro, een haperende imitatie van Freddie Mercury op de plein van een middelbare school.

Hoewel sommige beroepsmuzikanten het fête de la musique een onbeduidende vertoning vinden en anderen het beschouwen als een manier voor de sponsormerken en de media om geld te verdienen met hun shows in Parijs, is het feest de kans om een breed publiek ontvankelijk te maken voor allerlei verschillende soorten muziek. Een evenement met ruim 1500 optredens in een nacht en dit alles zonder noemenswaardige incidenten.

EEN WERELDFEEST

image 85 x 127 Het fête de la musique wordt steeds internationaler. Omdat het een vrolijk feest is, omdat muziek als enige taalbarrières overstijgt, omdat politiek er geen rol speelt, omdat het veelzijdig is en een feest van het volk, omdat in ieder individu op de wereld een muziekliefhebber schuilt, omdat het het grootste feest ter wereld kan worden. In 2000 is het fête de la musique gevierd in meer dan honderd landen: in de vijftien landen van de Europese Unie, maar ook in Polen, Egypte, Syrië, Marokko, Cambodja, Vietnam, Kongo, Kameroen, Togo, Chili, Nicaragua, Japan, enz. Het loflied op de vreugde bij de Brandeburgse poort in Berlijn, alle soorten electronische muziek op de Place de la Monnaie in Brussel, meer dan tweehonderd optredens in de straten van Barcelona, muziekparades in de lanen van Athene, muziekwagens (vrachtwagens omgebouwd tot muzieklokalen bestemd voor lessen of workshops) in de straten van Istanbul, concerten in de metro van New York, de Spirit of music in San Francisco, enz.

Dit eerste festival zou een trend zetten. Het was een aanzet om mensen ontvankelijk te maken voor een kunst of drama. De Journées du patrimoine (dagen van het cultureel erfgoed) in het laatste weekeinde van september, de Printemps des poètes (voorjaar van de dichters), het Fête du cinéma (filmfestival), Lire en fête (festival van het lezen) in oktober, het fête de la science (wetenschapsfestival) een week in oktober sinds 1991, de Techno Parade op de tweede zaterdag van september of de Journée mondiale du sida (wereld-aidsdag) die ingesteld is in 1988. Ooit zullen deze dagen, net als onze heiligen, hun plaats innemen op de kalenders en in de agenda’s.

gepubliceerd op 22/03/2011

naar boven